Eigen risico zorgverzekering: wat betaal je zelf?

Iedereen die in Nederland een basisverzekering heeft, betaalt daarvoor premie. Daarnaast geldt voor verzekerden van achttien jaar en ouder bij veel vormen van zorg een verplicht eigen risico. Dit betekent dat bepaalde verzekerde zorgkosten eerst voor je eigen rekening komen, tot het wettelijke bedrag van dat kalenderjaar is bereikt.

Het eigen risico geldt per persoon en per kalenderjaar. Heb je het bedrag voor dat jaar volledig gebruikt, dan vergoedt je verzekeraar verdere zorg waarvoor het eigen risico geldt volgens de polisvoorwaarden. Je kunt nog wel te maken krijgen met wettelijke eigen bijdragen of zorg die niet volledig verzekerd is.

In 2026 bedraagt het verplichte eigen risico € 385. Dit bedrag is niet hetzelfde als de maandpremie en wordt niet automatisch bij iedere verzekerde volledig geïnd. Gebruik je geen zorg die onder het eigen risico valt, dan betaal je daarvoor in dat jaar mogelijk niets.

Waarom bestaat het eigen risico?

Het verplichte eigen risico is onderdeel van de financiering van het Nederlandse zorgstelsel. Verzekerden betalen daardoor een deel van bepaalde zorgkosten zelf. De overheid stelt de hoogte van het verplichte bedrag wettelijk vast.

De regels voor de basisverzekering zijn landelijk vastgesteld. Verzekeraars kunnen dus niet zelfstandig besluiten om voor hun basispolis een ander wettelijk verplicht eigen risico te gebruiken.

Wel kunnen verzekeraars verschillende premies vragen en korting geven wanneer je ervoor kiest het eigen risico vrijwillig te verhogen.

Het eigen risico geldt voor veel zorg die vanuit de basisverzekering wordt vergoed. Denk aan ziekenhuiszorg, behandelingen door een medisch specialist, bepaalde medicijnen en onderzoeken buiten de gewone huisartsenzorg.

De verzekeraar verrekent de kosten wanneer zorg onder het eigen risico valt. De manier waarop dit gebeurt kan verschillen: soms ontvang je achteraf een rekening van je verzekeraar, terwijl in andere situaties rechtstreeks met de zorgverlener wordt afgerekend.

Ziekenhuis en medisch specialist

Voor veel ziekenhuisbehandelingen en medisch-specialistische zorg geldt het eigen risico. Dit kan ook zo zijn wanneer je op verwijzing van je huisarts naar het ziekenhuis gaat.

Bij ziekenhuiszorg is de datum waarop een behandeltraject wordt geopend vaak van belang voor het verzekeringsjaar waaronder de kosten vallen. Een rekening kan bovendien veel later binnenkomen dan de behandeling.

Medicijnen via de apotheek

Veel voorgeschreven geneesmiddelen die vanuit de basisverzekering worden vergoed, vallen onder het eigen risico. Soms geldt daarnaast een wettelijke eigen bijdrage of een andere vergoedingsbeperking.

Controleer bij twijfel of jouw medicijn wordt vergoed en of er aanvullende voorwaarden gelden. Dit kan per geneesmiddel verschillen.

Bloedonderzoek en diagnostiek

Een bloedonderzoek dat je huisarts aanvraagt kan onder het eigen risico vallen wanneer de uitvoering door een laboratorium wordt vergoed vanuit de basisverzekering. De verwijzing door de huisarts betekent dus niet automatisch dat het onderzoek is vrijgesteld.

Op onze pagina over de basisverzekering lees je meer over de wettelijke dekking en de verschillende vormen van verzekerde zorg.

Wie vrijwillig het eigen risico verhoogt, krijgt bij veel verzekeraars korting op de maandelijkse premie. Je kunt kiezen voor een extra bedrag van € 100, € 200, € 300, € 400 of € 500 boven op het wettelijke eigen risico.

De korting verschilt per verzekeraar en per polis. Daardoor is het verstandig om niet alleen naar de hoogte van de korting te kijken, maar ook naar de basispremie en andere voorwaarden.

Wanneer kun je besparen?

Als je weinig of geen zorg gebruikt waarvoor het eigen risico geldt, kan de lagere premie financieel voordeel opleveren. De korting is dan groter dan de extra kosten die je daadwerkelijk maakt.

Ook je financiële buffer speelt een rol. Het is prettig wanneer je voldoende geld beschikbaar hebt om een onverwachte rekening te betalen zonder dat dit direct problemen veroorzaakt.

Wanneer kan verhogen ongunstig zijn?

Gebruik je gedurende het jaar veel zorg waarvoor het eigen risico geldt, dan kun je de vrijwillige verhoging geheel of gedeeltelijk zelf moeten betalen.

Dit kan bijvoorbeeld spelen wanneer je al een behandeling in het ziekenhuis verwacht, bepaalde geneesmiddelen gebruikt of specialistische zorg nodig hebt. Toch is niet alle zorg gelijk: het hangt af van de betreffende behandelingen en uitzonderingen.

Je gezondheid is niet volledig voorspelbaar

Een gezond jaar in het verleden betekent niet dat je het komende jaar geen medische zorg nodig hebt. Een ongeluk of onverwachte aandoening kan ervoor zorgen dat je alsnog extra kosten maakt.

Daarom is een vrijwillige verhoging geen gegarandeerde besparing. Het is een keuze voor lagere vaste lasten tegenover mogelijk hogere eigen betalingen.

Begint het eigen risico ieder jaar opnieuw?

Ja. Het verplichte eigen risico geldt per kalenderjaar en begint normaal gesproken op 1 januari opnieuw. Heb je in december al veel zorgkosten gemaakt, dan betekent dit niet dat het eigen risico voor januari automatisch is voldaan.

Bij ziekenhuistrajecten kan de registratie van behandelingen ingewikkelder zijn. De openingsdatum van een behandeltraject kan bepalen bij welk verzekeringsjaar een rekening hoort. Daardoor is een rekening die je in het nieuwe jaar ontvangt niet altijd een rekening voor het nieuwe eigen risico.

Wat gebeurt er als je overstapt?

Wanneer je van zorgverzekeraar wisselt, verandert het wettelijke eigen risico niet omdat je een andere aanbieder kiest. Het bedrag is immers landelijk geregeld.

Wel kunnen de premiekorting bij een vrijwillige verhoging en de polisvoorwaarden per verzekeraar verschillen. Ook bij een overstap is het belangrijk om lopende behandelingen en eventuele zorgcontracten goed te controleren.

Kun je het eigen risico gespreid betalen?

Veel verzekeraars bieden mogelijkheden om het verplichte eigen risico in termijnen te betalen of een betalingsregeling af te spreken. De voorwaarden verschillen.

Verwacht je een rekening en is het moeilijk om die in één keer te betalen? Neem dan tijdig contact op met je verzekeraar. Vraag welke regelingen voor jouw situatie bestaan.

Meer informatie over de jaarlijkse overstapperiode vind je op onze pagina over overstappen van zorgverzekering.