Vrijwillig eigen risico verhogen: wanneer bespaar je en wanneer niet?

Bij het kiezen van een zorgverzekering kun je niet alleen letten op de maandpremie en polisvoorwaarden. Je kunt ook bepalen of je boven op het verplichte eigen risico een extra bedrag voor eigen rekening wilt nemen. In ruil daarvoor geeft de zorgverzekeraar korting op de premie van de basisverzekering.

Die korting ontvang je ongeacht of je daadwerkelijk zorg nodig hebt. De keerzijde is dat je bij bepaalde behandelingen meer zelf moet betalen. Of je uiteindelijk voordeliger uit bent, hangt daarom niet alleen af van de premiekorting, maar vooral van je zorgkosten in dat verzekeringsjaar.

Hoe werkt het vrijwillige eigen risico?

Iedereen van 18 jaar en ouder heeft bij de basisverzekering te maken met een wettelijk verplicht eigen risico. Voor 2026 bedraagt dit € 385. In 2027 is het verplichte eigen risico € 400.

Je kunt daarnaast vrijwillig kiezen voor een verhoging met € 100, € 200, € 300, € 400 of € 500. De maximale verhoging is dus € 500 boven op het wettelijk verplichte bedrag.

Voor 2027 levert dat de volgende bedragen op:

Verhoog je het eigen risico maximaal, dan kun je in 2027 dus maximaal € 900 kwijt zijn aan zorgkosten die onder het eigen risico vallen. Eventuele wettelijke eigen bijdragen of andere niet-vergoede kosten kunnen daar nog bovenop komen.

Op onze pagina over het eigen risico bij je zorgverzekering lees je welke behandelingen hieronder vallen en voor welke vormen van zorg uitzonderingen gelden.

Hoeveel korting krijg je op je zorgpremie?

De korting voor een verhoogd eigen risico verschilt per verzekeraar en per polis. Er bestaat geen vast landelijk bedrag dat iedere zorgverzekeraar moet aanbieden.

Stel dat een verzekeraar € 17,50 per maand korting geeft wanneer je het eigen risico met € 500 verhoogt. Dan bespaar je op jaarbasis € 210 aan premie.

Het is belangrijk om die besparing af te zetten tegen de € 500 aan extra zorgkosten die je mogelijk zelf moet betalen. Een korting van € 210 betekent namelijk niet dat het financieel risico beperkt blijft tot € 210.

Drie rekenvoorbeelden: winst of verlies?

We vergelijken twee verzekeringen met dezelfde dekking en voorwaarden, waarbij alleen de hoogte van het vrijwillige eigen risico verschilt.

In alle voorbeelden gaan we uit van 2027, een verplicht eigen risico van € 400 en een vrijwillige verhoging van € 500. De premiekorting van € 210 per jaar is fictief en uitsluitend bedoeld om de berekening te laten zien.

Voorbeeld 1: je maakt geen kosten die onder het eigen risico vallen

Je bezoekt gedurende het jaar alleen de huisarts en hebt verder geen zorg waarvoor het eigen risico geldt. De huisartsenzorg zelf valt niet onder het eigen risico.

Je betaalt daardoor geen eigen risico, ongeacht of je voor € 400 of € 900 hebt gekozen. Met het verhoogde eigen risico ontvang je wel € 210 premiekorting.

Resultaat: € 210 voordeel.

Voorbeeld 2: je hebt € 550 aan zorgkosten

Stel dat je in het jaar € 550 aan verzekerde zorgkosten maakt die volledig onder het eigen risico vallen.

Met het standaard eigen risico betaal je maximaal € 400 zelf. De resterende € 150 wordt volgens de polisvoorwaarden vergoed.

Met een totaal eigen risico van € 900 betaal je de volledige € 550 zelf. Dat is € 150 meer, maar je hebt gedurende het jaar € 210 aan premie bespaard.

Resultaat: € 60 voordeel.

Voorbeeld 3: je hebt € 1.500 aan zorgkosten

Bij € 1.500 aan zorgkosten die onder het eigen risico vallen, gebruik je zowel het verplichte als het volledige vrijwillige eigen risico.

Zonder vrijwillige verhoging betaal je € 400. Met de maximale verhoging betaal je € 900. Dat is € 500 meer.

Trek daar de fictieve premiekorting van € 210 vanaf, dan houd je € 290 aan extra kosten over.

Resultaat: € 290 nadeel.

De voorbeelden maken duidelijk waarom het werkelijke zorggebruik zo belangrijk is. Bij weinig zorgkosten profiteer je van de korting. Bij hoge zorgkosten kun je juist duurder uit zijn.

Vanaf welk bedrag verdwijnt je premievoordeel?

Wanneer je zorgkosten die onder het eigen risico vallen hoger zijn dan het verplichte bedrag, begint het extra risico mee te tellen.

In het fictieve voorbeeld met € 210 premiekorting en een verplicht eigen risico van € 400 ligt het omslagpunt bij € 610 aan zorgkosten die onder het eigen risico vallen.

Tot dat bedrag levert de verhoging financieel voordeel op. Bij € 610 zijn de extra zorgkosten precies gelijk aan de premiekorting. Daarboven ben je, bij verder gelijke omstandigheden, goedkoper uit zonder vrijwillige verhoging.

Een andere verzekeraar kan een hogere of lagere korting bieden. Daardoor verandert ook het omslagpunt. Bereken dit dus altijd opnieuw met de daadwerkelijk aangeboden premie.

Wanneer kan verhogen aantrekkelijk zijn?

Een verhoogd eigen risico kan interessant zijn wanneer je verwacht weinig zorg te gebruiken die onder het eigen risico valt. Dat geldt bijvoorbeeld voor iemand die in voorgaande jaren nauwelijks medische kosten heeft gemaakt.

Toch is het zorggebruik uit het verleden geen garantie voor de toekomst. Een ongeluk, plotselinge ziekte of onverwachte behandeling kan ook bij iemand zonder medische voorgeschiedenis tot hoge kosten leiden.

Een tweede belangrijke voorwaarde is dat je voldoende geld achter de hand hebt. Kies je in 2027 voor het maximale eigen risico van € 900, dan moet je dat bedrag kunnen betalen zonder dat andere noodzakelijke uitgaven in de problemen komen.

De premiekorting ontvang je verspreid over het jaar, maar een zorgrekening kan al vroeg in het jaar binnenkomen. Daarom is een financiële buffer minstens zo belangrijk als je verwachting over het aantal zorgbezoeken.

Wanneer kun je beter voor het standaard eigen risico kiezen?

Verwacht je regelmatig zorg nodig te hebben waarvoor het eigen risico geldt, dan neemt de kans toe dat een vrijwillige verhoging financieel ongunstig uitpakt.

Denk aan situaties waarin je een operatie verwacht, regelmatig een medisch specialist bezoekt of medicijnen gebruikt die vanuit het basispakket worden vergoed en onder het eigen risico vallen.

Ook wanneer je weinig spaargeld hebt, verdient het standaard eigen risico serieuze overweging. Een lagere maandpremie is prettig, maar kan minder zwaar wegen dan de zekerheid dat je niet nog eens € 500 extra eigen risico hoeft te betalen.

Voor welke zorg betaal je geen eigen risico?

Niet elke vorm van zorg uit de basisverzekering telt mee voor het eigen risico. Voor zorg door de huisarts geldt bijvoorbeeld geen verplicht eigen risico. Ook voor bepaalde andere vormen van zorg bestaan uitzonderingen.

Dat betekent niet dat alle zorg die via de huisarts wordt geregeld automatisch is vrijgesteld. Wanneer de huisarts bijvoorbeeld aanvullend laboratoriumonderzoek laat uitvoeren, kunnen de kosten daarvan wel onder het eigen risico vallen.

Verder moet je het eigen risico niet verwarren met een wettelijke eigen bijdrage. Bij bepaalde hulpmiddelen en behandelingen kun je met een eigen bijdrage te maken krijgen, ook als je het eigen risico al volledig hebt betaald.

Heeft je eigen risico invloed op de zorgtoeslag?

Het vrijwillige eigen risico is geen afzonderlijke factor waarmee Dienst Toeslagen je zorgtoeslag berekent. De hoogte van de toeslag hangt onder meer af van je inkomen, vermogen en eventuele toeslagpartner.

Je ontvangt dus niet automatisch meer zorgtoeslag omdat je besluit het eigen risico niet te verhogen. Andersom betekent een hogere vrijwillige eigenrisicokeuze niet dat je toeslag rechtstreeks wordt verlaagd.

Bekijk onze uitleg over zorgtoeslag en de voorwaarden als je wilt weten wanneer je voor deze tegemoetkoming in aanmerking komt.

Controleer je keuze wanneer de nieuwe premies bekend zijn

Voor een goede vergelijking heb je de definitieve premie van je verzekeraar nodig. Vergelijk daarom niet alleen een geadverteerde vanafprijs, maar de premie van dezelfde polis bij verschillende eigenrisicobedragen.

Het kan bovendien verstandig zijn om een andere verzekeraar te bekijken. Misschien vind je een polis met een lagere standaardpremie, waardoor je minder reden hebt om extra financieel risico te nemen.

Lees daarbij ook de polisvoorwaarden en controleer de contracten met belangrijke zorgverleners. Een lage premie is niet automatisch de beste keuze wanneer je daardoor minder vergoeding ontvangt bij niet-gecontracteerde zorg.

Op onze pagina over zorgverzekeringen vergelijken vind je meer aandachtspunten. De ontwikkelingen rond het nieuwe verzekeringsjaar bespreken we daarnaast op de pagina zorgpremie 2027.

Veelgestelde vragen